آخرین ویرایش در 36 دقیقه ago توسط آوا رحمتی
بر اساس تازهترین دادههای سازمان هواشناسی، میانگین بارشهای کشور از ابتدای سال آبی جاری (یکم مهر ۱۴۰۴) تا ۲۵ بهمنماه، با افزایش ۳.۱ درصدی نسبت به بلندمدت همراه بوده است. با این حال، بررسی دقیق آمار نشان میدهد که این رشد میانگین، توزیعی نامتوازن داشته و ۲۰ استان کشور با کاهش بارش نسبت به نرمال بلندمدت مواجه شدهاند. این تناقض آماری در حالی ثبت شده که میزان تأمین آب کشور تنها ۵۳.۸۶ درصد گزارش شده و زنگ خطر کمآبی در بسیاری از مناطق به صدا درآمده است.
به گزارش خبرنگار مهر، دادههای منتشرشده سازمان هواشناسی وضعیت پیچیدهای از بارشهای کشور را ترسیم میکند. از یک سو، میانگین کشوری بارشها با افزایش ۳.۱ درصدی همراه بوده، اما از سوی دیگر، بسیاری از استانها با کاهش شدید بارندگی مواجه شدهاند. این الگوی نامتوازن بارش میتواند چالشهای جدی برای تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت در سال آبی جاری ایجاد کند.
افزایش دما؛ روندی فراتر از نرمال
پیش از بررسی وضعیت بارش، نگاهی به دادههای دمایی نشان میدهد که کشور با افزایش قابل توجه دما مواجه بوده است. میانگین دمای کشور در بازه هفت روز گذشته ۱۳.۲ درجه سانتیگراد ثبت شده که در قیاس با مقدار بلندمدت (۷.۷ درجه) اختلاف ۵.۵ درجهای را نشان میدهد.
از ابتدای ماه جاری نیز میانگین دما ۸.۸ درجه سانتیگراد بوده که نسبت به میانگین بلندمدت ۶.۶ درجه، افزایش ۲.۲ درجهای داشته است. این روند گرمایشی در مقیاس سال آبی نیز مشهود است؛ بهگونهای که میانگین دمای کشور از ابتدای سال زراعی تاکنون با ۱.۲ درجه افزایش نسبت به بلندمدت، به ۱۲.۸ درجه سانتیگراد رسیده است.
بارشهای فراتر از نرمال در میانگین کشوری
بررسی دادههای بارش نشان میدهد که مجموع بارشهای کشور از ابتدای سال آبی جاری تا ۲۵ بهمنماه، ۱۲۶.۵ میلیمتر ثبت شده است. این رقم در مقایسه با میانگین بلندمدت ۱۲۲.۸ میلیمتر، افزایشی ۳.۱ درصدی را نشان میدهد.
در بازههای زمانی کوتاهتر نیز نوساناتی مشاهده میشود. از ابتدای فصل جاری (زمستان) تاکنون، کشور ۶۵.۶ میلیمتر بارش دریافت کرده که نسبت به بلندمدت فصل جاری (۶۳.۷ میلیمتر) افزایشی ۳.۰ درصدی داشته است. همچنین از ابتدای ماه جاری (بهمن) مجموع بارشها ۴۰.۲ میلیمتر بوده که افزایش ۲۸.۴ درصد نسبت به مقدار بلندمدت مشابه را نشان میدهد.
با این حال، در هفت روز گذشته متوسط بارش کشور تنها ۵.۰ میلیمتر ثبت شده که نسبت به مقدار بلندمدت این دوره (۷.۹ میلیمتر) کاهش ۳۶.۷ درصدی داشته است.
افت شدید بارش در ۲۰ استان کشور
آمار تفکیکی استانها تصویر متفاوتی را نشان میدهد. بر اساس دادههای ثبتشده، ۲۰ استان کشور با کاهش بارش نسبت به میانگین بلندمدت مواجه شدهاند که در این میان، استان گیلان با کاهش ۱۴۹.۶ میلیمتری در صدر قرار دارد.
پس از گیلان، استانهای کهگیلویه و بویراحمد با کاهش ۱۱۲.۸ میلیمتر و لرستان با افت ۱۱۱.۱ میلیمتر، رتبههای دوم و سوم را به خود اختصاص دادهاند. استانهای مازندران، تهران و چهارمحال و بختیاری نیز با کاهشهایی بین ۸۵.۱ تا ۶۴.۲ میلیمتر مواجه شدهاند.
استان قزوین با کاهش ۶۳.۷ میلیمتر، مرکزی با ۶۰.۳ میلیمتر، البرز با ۵۶.۷ میلیمتر، همدان با ۵۶.۲ میلیمتر، فارس با ۳۴.۷ میلیمتر و گلستان با ۳۰.۷ میلیمتر کاهش نسبت به متوسط بلندمدت، سهم بالایی از افت بارندگیها را به خود اختصاص دادهاند.
استانهای قم، خوزستان، کرمانشاه، ایلام، اردبیل، خراسان شمالی، زنجان، سمنان، بوشهر و یزد نیز همگی کاهشهایی در بازه ۳۳.۳ تا ۱.۷ میلیمتر را تجربه کردهاند.
استانهای دارای بارش فراتر از نرمال
در مقابل، ۹ استان کشور بارشهایی فراتر از میانگین بلندمدت ثبت کردهاند. استان هرمزگان با افزایش ۱۱۳.۷ میلیمتری نسبت به بلندمدت، بیشترین رشد بارش را تجربه کرده است. پس از آن، خراسان جنوبی با ۵۷.۲ میلیمتر، کردستان با ۳۸ میلیمتر، کرمان با ۳۵.۹ میلیمتر و آذربایجان غربی با ۳۱.۱ میلیمتر افزایش بارش مواجه بودهاند.
خراسان رضوی با ۲۷.۳ میلیمتر، سیستان و بلوچستان با ۱۲ میلیمتر، آذربایجان شرقی با ۵ میلیمتر و اصفهان با ۱.۴ میلیمتر افزایش، سایر استانهای دارای بارش فراتر از نرمال هستند.
تأمین آب کشور؛ تنها ۵۳.۸۶ درصد
یکی از نگرانکنندهترین دادههای این گزارش، میزان تأمین آب کشور تا تاریخ ۲۵ بهمنماه است که تنها ۵۳.۸۶ درصد ثبت شده است. این رقم نشاندهنده فاصله قابل توجه با برنامهریزیهای تأمین آب در بخشهای شرب، کشاورزی و صنعت است.
با توجه به اینکه هنوز دو ماه از فصل بارشهای بهاری باقیمانده، احتمال بهبود این شاخص وجود دارد، اما الگوی نامتوازن بارش و تمرکز آن در استانهای خاص، چالشهای جدی برای انتقال آب بینحوضهای و مدیریت منابع آبی ایجاد خواهد کرد.
گرمترین و سردترین نقاط کشور
در بازه مورد بررسی، استان گیلان با ثبت دمای ۳۴.۵۰ درجه سانتیگراد در ایستگاه لاهیجان، گرمترین نقطه کشور بوده است. این در حالی است که استان کرمان با ثبت دمای منفی ۳.۰ درجه سانتیگراد در ایستگاه لالهزار، سردترین دمای کشور را تجربه کرده است. این گستره دمایی ۳۷.۵ درجهای، تنوع اقلیمی بالای ایران را نشان میدهد.
جمعبندی
وضعیت بارش کشور در سال آبی جاری، نمونهای بارز از ناهنجاریهای اقلیمی است که با وجود افزایش ۳.۱ درصدی میانگین کشوری، ۲۰ استان با کاهش بارش مواجه شدهاند. این الگوی نامتوازن، همراه با روند افزایشی دما (۱.۲ درجه در مقیاس سال آبی) و تأمین آب تنها ۵۳.۸۶ درصدی، زنگ خطر جدی برای مدیریت منابع آب کشور به صدا درآورده است.
کارشناسان معتقدند در چنین شرایطی، تمرکز بر مدیریت مصرف، توسعه سامانههای نوین آبیاری، اجرای پروژههای آبخیزداری و آبخوانداری و همچنین برنامهریزی برای انتقال آب بینحوضهای با رعایت ملاحظات زیستمحیطی، میتواند بخشی از چالشهای پیش رو را کاهش دهد. با این حال، حل ریشهای بحران آب نیازمند تغییر رویکرد از مدیریت تأمینمحور به مدیریت مصرفمحور و سازگاری با واقعیتهای اقلیمی جدید است.
آوا رحمتی
من فارغالتحصیل رشته حقوق هستم و از دوران دانشگاه به مسائل اجتماعی و حقوقی علاقه داشتم. فعالیت حرفهای خودم را از سال ۱۳۹۷ با نوشتن مقالات تحلیلی در وبسایتهای خبری کوچک آغاز کردم. پس از کسب تجربه، به عنوان خبرنگار میدانی در حوزه مسائل اجتماعی با چندین روزنامه معتبر همکاری کردم و اکنون به عنوان دبیر بخش اجتماعی و گزارشهای تحقیقی در یک مجله خبری معتبر فعالیت میکنم. تلاش من این است که صدای افرادی باشم که کمتر شنیده میشوند و به بهبود شرایط جامعه کمک کنم.
