آخرین ویرایش در 3 روز ago توسط آوا رحمتی
تثبیت صادرات نفت ایران در شرایط تحریم
گزارشهای بینالمللی نشان میدهد صادرات نفت ایران طی سالهای اخیر نهتنها متوقف نشده بلکه در برخی دورهها به بالاترین سطح پس از بازگشت تحریمها در سال ۲۰۱۸ رسیده است. دادههای شرکتهای ردیابی نفتکش و تحلیل اندیشکدههای انرژی حاکی از آن است که ایران توانسته جایگاه خود را در بازار جهانی نفت حفظ کند؛ هرچند با هزینه و پیچیدگی بیشتر.
نقش چین در تداوم صادرات نفت ایران
چین بهعنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، نقشی کلیدی در حفظ جریان صادرات ایفا کرده است. تخفیفهای قیمتی نفت ایران باعث شده پالایشگاههای مستقل چینی همچنان به واردات ادامه دهند. آمار شرکت «کپلر» نشان میدهد صادرات نفت ایران در سال ۲۰۲۵ بهطور متوسط ۱.۶۷ میلیون بشکه در روز بوده که بالاترین سطح طی هفت سال گذشته محسوب میشود. حدود ۷۵۰ هزار بشکه در روز بهطور مستقیم به چین صادر شده و نزدیک به ۹۰۰ هزار بشکه در روز نیز از مسیرهای غیررسمی و غیرشفاف به بازارهای دیگر منتقل شده است.
مسیرهای پیچیده فروش نفت
برای رساندن نفت ایران به مصرفکننده نهایی، سازوکارهای پیچیدهای به کار گرفته میشود؛ از جمله:
- انتقال کشتی به کشتی در آبهای آزاد.
- خاموشکردن یا دستکاری سیستم شناسایی خودکار کشتیها (AIS).
- استفاده از پرچم و اسناد کشورهای ثالث.
این روشها اگرچه ریسک حقوقی و عملیاتی بالایی دارند، اما برای خریداران بهویژه در چین قابل پذیرش هستند؛ بهخصوص زمانی که نفت ایران با تخفیف ۸ تا ۹ دلاری نسبت به نفتهای مشابه عرضه میشود.
چالش بازگشت ارز حاصل از صادرات
با وجود صادرات پایدار، بازگشت ارزهای نفتی به چرخه رسمی اقتصاد با مشکلات جدی روبهروست. مقامات اقتصادی بارها تأکید کردهاند که انتقال منابع ارزی به دلیل تحریمهای مالی با تأخیر، هزینههای بالا و حتی عدم بازگشت کامل مواجه میشود. این وضعیت نشان میدهد تمرکز تحریمها از «محدودسازی فروش نفت» به «اختلال در بازگشت درآمد» تغییر کرده است.
نقش واسطهها و ضرورت اصلاح ساختار مالی
ایران برای دسترسی به درآمد نفتی خود ناگزیر به استفاده از شبکهای از شرکتهای واسطه و حسابهای غیرمستقیم شده است؛ سازوکاری که عمدتاً در مراکز مالی منطقهای مانند امارات فعال است. هرچه تحریمها شدیدتر میشود، قدرت چانهزنی این واسطهها افزایش یافته و سهم بیشتری از منابع ارزی کشور در این مسیر مستهلک میشود. کارشناسان داخلی بر ضرورت شفافسازی فرآیند فروش نفت و ایجاد مسیرهای بانکی مستقیم با شرکای اصلی مانند چین تأکید دارند تا هزینه مبادله کاهش یابد و بازگشت ارز تسهیل شود.
جمعبندی
صادرات نفت ایران در شرایط تحریم همچنان پایدار است و جایگاه کشور در بازار جهانی نفت حفظ شده، اما مشکل اصلی در بازگشت ارز حاصل از صادرات نفت باقی مانده است. اصلاح ساختارهای مالی، کاهش وابستگی به واسطهها و ایجاد روابط بانکی رسمی با شرکای تجاری میتواند راهحل اصلی برای بهرهبرداری کامل از درآمدهای نفتی باشد.
آوا رحمتی
من فارغالتحصیل رشته حقوق هستم و از دوران دانشگاه به مسائل اجتماعی و حقوقی علاقه داشتم. فعالیت حرفهای خودم را از سال ۱۳۹۷ با نوشتن مقالات تحلیلی در وبسایتهای خبری کوچک آغاز کردم. پس از کسب تجربه، به عنوان خبرنگار میدانی در حوزه مسائل اجتماعی با چندین روزنامه معتبر همکاری کردم و اکنون به عنوان دبیر بخش اجتماعی و گزارشهای تحقیقی در یک مجله خبری معتبر فعالیت میکنم. تلاش من این است که صدای افرادی باشم که کمتر شنیده میشوند و به بهبود شرایط جامعه کمک کنم.
