آخرین ویرایش در 3 ماه ago توسط آوا رحمتی
امام رضا(ع) و اقناع عقلی؛ رویکردی که تعبد محض را به تفکر عمیق تبدیل کرد
به گزارش خبرنگار ما، در دهه پربرکت کرامت، عطر یاد و نام حضرت علی بن موسی الرضا(ع) در سراسر ایران پیچیده است. سیره نورانی امام هشتم با ترکیب عقلانیت، اخلاق و آزاداندیشی، سالهاست که سرچشمه الهام برای پژوهشگران و نویسندگانی است که میخواهند پیام او را به نسل امروز منتقل کنند. در این گزارش، نگاهی انداختهایم به دیدگاههای چند تن از اندیشمندانی که سالها در این حوزه قلم فرسایی کردهاند.
مهدی فردوسی مشهدی: امام رضا(ع) به اقناع عقلی و معرفتی مخاطبان اهمیت میداد
مهدی فردوسی مشهدی، نویسنده، دینپژوه و استاد دانشگاه، در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به جذابیت سیره تربیتی امام رضا(ع) برای خود گفت: «امام به اقناع عقلی و معرفتی مخاطبان اهمیت بسیاری میدادند. رشد شناختی برای حضرت بسیار مهم بوده است.» وی افزود که در مقالهای با عنوان «چگونگی بهرهگیری علی بنموسی الرضا از رشد شناختی در پرورش فقهی ـ اخلاقی» که در همایش تعلیم و تربیت در سیره رضوی برگزیده شد، به این موضوع پرداخته است.
فردوسی مشهدی با انتقاد از رویکرد تعبدی صرف در احکام شرعی تصریح کرد: «این رویکرد باعث تعبدی شدن احکام شده و تعقل و تفکر در آن کمرنگ است.» او با استناد به نامه امام رضا(ع) به محمد بن سنان تأکید کرد که حضرت فرمودهاند: «تمام احکام دلیل دارند. احکام تنها برای تعبدورزی تشریع نشدهاند.» به گفته وی، امام در تبیین احکامی چون غیبت، همجنسبازی، روزهداری و دزدی، همواره به پیامدهای روانشناختی، جامعهشناختی و اخلاقی آن اشاره داشتهاند.
محسن شرفایی: آزاداندیشی و قدرت گفتوگو مهمترین درس سیره رضوی برای نسل جوان است
محسن شرفایی، پژوهشگر و نویسنده خراسانی و مؤلف کتاب «کتاب ادیان خراسان در عصر امام رضا(ع)»، در گفتوگو با خبرنگار مهر، شخصیت علمی امام و مناظرات ایشان با علمای ادیان مختلف را از جذابترین ابعاد سیره رضوی دانست. وی گفت: «آزاداندیشی و قدرت گفتوگو از مهمترین درسهایی است که جوانان میتوانند از سیره ایشان بگیرند. امام با ادیان و اندیشمندان مختلف مناظره میکردند و هیچکس را به خاطر پرسیدن سؤال محدود نمیکردند.»
شرفایی با اشاره به پیوند «ایمان» و «دانش» در اندیشه امام رضا(ع) افزود: «ایشان به “عالم آل محمد” مشهور بودند چون هم معنویت داشتند و هم دانش روز را جدی میگرفتند. این مسئله به ما میآموزد معنویت و دانش دو جاده جدا نیستند.» وی تواضع و رفتار انسانی امام، سادهزیستی همراه با وقار و مدیریت خشم و آرامش در بحران را از دیگر درسهای سیره رضوی برای نسل جدید برشمرد.
دو محور اصلی در اندیشه پژوهشگران درباره سیره رضوی:
- اقناع عقلی و معرفتی به جای تعبد صرف؛ رویکردی که امام در نامه به محمد بن سنان و نیز در مناظرات با پیروان ادیان مختلف به کار بستهاند.
- آزاداندیشی و احترام به مخالف؛ درسی که به نسل جوان میآموزد با کسانی که مثل ما فکر نمیکنند، با احترام گفتوگو کنیم.
علی جانسکندری: نسل جوان عقلگراست، پس نگاه عقلگرای امام رضا(ع) را ترویج کنیم
علی جانسکندری، نویسنده و پژوهشگر خراسانی و مؤلف کتاب «حدیث سلسله الذهب»، در گفتوگو با خبرنگار مهر، رویکرد عقلانی امام رضا(ع) به دین را نقطه عطفی در جذابیت ایشان دانست و گفت: «وقتی به مناظرات حضرت توجه میکنیم میبینیم ایشان چطور با تکیه بر عقلانیت و مبتنی بر تفکر، با دیگر سلیقهها و ادیان گفتوگو میکردند.» وی با تأکید بر اینکه نسل جدید جذب کرامات و معجزات صِرف نمیشود، افزود: «نسل جوان نسلی عقلگرا است، پس باید نگاه عقلگرای امام هشتم را در جامعه ترویج کنیم تا نسل جدید هم به سیره رضوی گرایش پیدا کند.»
آنچنان که از این گفتوگوها برمیآید، سیره درخشان امام رضا(ع) گنجینهای از درسهای ارزشمند برای نسل جوان امروز است. آزاداندیشی، قدرت گفتوگو با احترام، پیوند عمیق ایمان و دانش، تواضع انسانی، سادهزیستی باوقار و مدیریت آرامش در بحران، از جمله فضائلی هستند که سیره رضوی به نسل جدید میآموزد تا با استواری و بصیرت، مسیر زندگی خود را بسازند.
آوا رحمتی
من فارغالتحصیل رشته حقوق هستم و از دوران دانشگاه به مسائل اجتماعی و حقوقی علاقه داشتم. فعالیت حرفهای خودم را از سال ۱۳۹۷ با نوشتن مقالات تحلیلی در وبسایتهای خبری کوچک آغاز کردم. پس از کسب تجربه، به عنوان خبرنگار میدانی در حوزه مسائل اجتماعی با چندین روزنامه معتبر همکاری کردم و اکنون به عنوان دبیر بخش اجتماعی و گزارشهای تحقیقی در یک مجله خبری معتبر فعالیت میکنم. تلاش من این است که صدای افرادی باشم که کمتر شنیده میشوند و به بهبود شرایط جامعه کمک کنم.
