آخرین ویرایش در 20 دقیقه ago توسط آوا رحمتی
بازار جهانی طلا در سال ۲۰۲۶ یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشت. این فلز گران‌بها در ژانویه با عبور از مرز ۵۵۰۰ دلار به رکورد تاریخی حدود ۵۵۹۵ دلار برای هر اونس رسید، اما در ادامه و هم‌زمان با افزایش نرخ بهره مورد انتظار، تقویت دلار و تغییر رفتار سرمایه‌گذاران، بخش قابل‌توجهی از رشد خود را از دست داد. قیمت هر اونس طلا در معاملات روز سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵، حدود ۳۹۲۶ دلار گزارش شد؛ رقمی که نسبت به اوج ثبت‌شده در ابتدای سال، نزدیک به ۳۰ درصد کاهش نشان می‌دهد.
با وجود این افت، تقاضای بانک‌های مرکزی و ورود سرمایه به صندوق‌های مبتنی بر طلا همچنان از عوامل حمایتی بازار هستند. در مقابل، کاهش تقاضای شمش و سکه و افت مصرف طلا در صنعت جواهرات نشان می‌دهد که قیمت‌های بالا بر توان خرید مصرف‌کنندگان نیز فشار وارد کرده است.
چرا قیمت جهانی طلا در سال ۲۰۲۶ ابتدا رکورد زد و سپس سقوط کرد؟
رشد قیمت طلا در ماه‌های ابتدایی سال ۲۰۲۶ با افزایش نااطمینانی‌های اقتصادی و سیاسی، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های امن همراه بود. در چنین شرایطی، طلا برای بخشی از سرمایه‌گذاران نقش پوشش ریسک را ایفا کرد و تقاضای سرمایه‌گذاری به افزایش قیمت آن کمک کرد.
اما از نیمه نخست سال، شرایط بازار تغییر کرد. افزایش تنش‌های نظامی مرتبط با ایران و نگرانی از اختلال در عرضه انرژی، قیمت نفت را تحت تأثیر قرار داد و نگرانی درباره بازگشت تورم را افزایش داد. در نتیجه، انتظار برای بالا ماندن نرخ بهره آمریکا تقویت شد؛ موضوعی که جذابیت طلا را در مقایسه با دارایی‌های دارای بازده کاهش می‌دهد.
طلا برخلاف اوراق قرضه و سپرده‌های بهره‌دار، درآمد دوره‌ای ایجاد نمی‌کند. بنابراین وقتی نرخ بهره و بازده اوراق افزایش می‌یابد، نگهداری طلا برای سرمایه‌گذاران با هزینه فرصت بیشتری همراه میشود. تقویت دلار آمریکا نیز معمولاً خرید طلا را برای دارندگان سایر ارزها گران‌تر می‌کند و می‌تواند بر تقاضای جهانی فشار بگذارد.
فروش دارایی‌ها و تأمین نقدینگی چگونه بر بازار طلا اثر گذاشت؟
یکی دیگر از عوامل مطرح‌شده برای تشدید افت قیمت طلا در روزهای پایانی اکتبر، افزایش نگرانی‌ها درباره ارزش‌گذاری شرکت‌های فناوری و هوش مصنوعی و افت بازار سهام بود. در چنین شرایطی، برخی سرمایه‌گذاران برای تأمین نقدینگی یا جبران زیان سایر دارایی‌ها، بخشی از سرمایه‌گذاری‌های خود را فروختند.
این رفتار نشان می‌دهد که حتی دارایی‌هایی مانند طلا که معمولاً در دوره‌های نااطمینانی مورد توجه قرار می‌گیرند، ممکن است در زمان نیاز گسترده بازار به نقدینگی با فشار فروش مواجه شوند. طبق گزارش مهر، قیمت طلا در روزهای پایانی اکتبر به محدوده ۳۸۷۵ دلار رسید و در ابتدای نوامبر نیز پس از انتشار خبرهایی درباره کاهش قیمت نفت و ادامه تماس‌های دیپلماتیک مرتبط با ایران، بخشی از افت خود را جبران کرد.
بانک‌های مرکزی همچنان از خریداران مهم طلا هستند
با وجود کاهش قیمت جهانی طلا، خرید بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶ ادامه داشته است. بر اساس گزارش سه‌ماهه سوم شورای جهانی طلا که در سوم نوامبر منتشر شد، خرید خالص بانک‌های مرکزی در این دوره به ۳۲۱ تن رسید. مجموع خرید خالص این نهادها از ابتدای سال تا پایان سه‌ماهه سوم نیز ۶۷۵ تن اعلام شده است.
شورای جهانی طلا انتظار دارد خرید بانک‌های مرکزی در کل سال ۲۰۲۶ دست‌کم با سطح سال گذشته، یعنی حدود ۸۴۸ تن، برابر شود. تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی، کاهش وابستگی به دلار و مدیریت ریسک دارایی‌های ملی از جمله دلایل توجه بانک‌های مرکزی به طلاست.
این روند برای بازار اهمیت دارد؛ زیرا تقاضای بانک‌های مرکزی می‌تواند بخشی از فشار ناشی از کاهش تقاضای مصرفی و سرمایه‌گذاری خرد را جبران کند. البته تداوم خرید این نهادها به‌تنهایی به معنای تضمین افزایش قیمت طلا نیست و سایر عوامل اقتصادی همچنان بر مسیر بازار اثر می‌گذارند.
تقاضای شمش، سکه و جواهرات کاهش یافته است
در حالی که بانک‌های مرکزی همچنان به خرید طلا ادامه می‌دهند، بخش‌هایی از تقاضای مصرفی با افت مواجه شده‌اند. بر اساس آمار شورای جهانی طلا، تقاضای شمش و سکه در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۹ درصد کاهش یافت و به ۲۶۸ تن رسید.
مصرف طلا در صنعت جواهرات نیز در همین دوره با افت ۱۷ درصدی به ۳۱۳ تن رسید. افزایش قیمت در ماه‌های گذشته، قدرت خرید بخشی از مصرف‌کنندگان را کاهش داده و خرید زیورآلات را تحت فشار قرار داده است.
در مقابل، صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر طلای فیزیکی همچنان ورود سرمایه را تجربه کردند. این صندوق‌ها در سه‌ماهه سوم سال حدود ۲۱۱ تن ورود سرمایه ثبت کردند؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران نهادی همچنان به طلا به‌عنوان ابزاری برای مدیریت ریسک توجه دارند.
پیش‌بینی قیمت طلا در سال ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ چیست؟
نظرسنجی رویترز از ۳۰ تحلیلگر و معامله‌گر بازار طلا که در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، نشان می‌دهد میانگین پیش‌بینی قیمت طلا برای کل سال ۲۰۲۶ به ۴۴۹۵ دلار به ازای هر اونس رسیده است. این رقم در نظرسنجی قبلی ۴۵۰۹ دلار بود و کاهش آن از محتاط‌تر شدن انتظارات درباره عملکرد بازار در سال جاری حکایت دارد.
در مقابل، میانگین پیش‌بینی قیمت طلا برای سال ۲۰۲۷ از ۴۶۱۰ دلار به ۴۶۵۰ دلار افزایش یافته است. باید توجه داشت که این ارقام میانگین قیمت مورد انتظار در طول سال هستند و نباید آن‌ها را با پیش‌بینی قطعی قیمت طلا در آخرین روز سال اشتباه گرفت.
شورای جهانی طلا نیز در گزارش میان‌سال خود برای ادامه سال ۲۰۲۶ سناریوهای متفاوتی مطرح کرده بود. بر اساس این تحلیل، تشدید نااطمینانی‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی یا کاهش انتظارات نرخ بهره می‌تواند به تقویت قیمت طلا کمک کند. در مقابل، رشد بازده اوراق، تقویت دلار و آرام‌تر شدن شرایط بازارهای جهانی ممکن است فشار نزولی را ادامه دهد.
نرخ بهره آمریکا و ارزش دلار چه نقشی در آینده طلا دارند؟
سیاست پولی آمریکا یکی از مهم‌ترین متغیرهایی است که سرمایه‌گذاران بازار طلا دنبال می‌کنند. اگر تورم آمریکا کاهش پیدا کند و فدرال رزرو به سمت کاهش نرخ بهره حرکت کند، احتمالاً جذابیت دارایی بدون بازدهی مانند طلا افزایش می‌یابد. تضعیف دلار نیز می‌تواند خرید طلا را برای سرمایه‌گذاران خارج از آمریکا مقرون‌به‌صرفه‌تر کند.
در سوی دیگر، افزایش نرخ بهره یا باقی ماندن آن در سطوح بالا می‌تواند سرمایه را به سمت اوراق و سایر دارایی‌های درآمدزا سوق دهد. همچنین افزایش بازده اوراق خزانه‌داری و تقویت دلار از عواملی هستند که ممکن است مانع بازگشت پایدار قیمت طلا شوند.
گزارش تازه شورای جهانی طلا نیز تأکید می‌کند که در سه‌ماهه پایانی سال، بازار با نیروهای متضادی روبه‌روست؛ از یک سو نرخ بهره و بازده بالاتر اوراق می‌توانند تقاضا را محدود کنند و از سوی دیگر نگرانی‌های مالی، ریسک‌های تورمی و تنش‌های ژئوپلیتیکی ممکن است از سرمایه‌گذاری در طلا حمایت کنند.
افت قیمت جهانی طلا چه تأثیری بر بازار طلای ایران دارد؟
کاهش قیمت اونس جهانی لزوماً به معنای ارزان شدن طلا در بازار ایران نیست. قیمت طلا در داخل کشور علاوه بر نرخ جهانی اونس، به نرخ ارز، شرایط عرضه و تقاضای داخلی و هزینه‌های مرتبط با معاملات نیز وابسته است.
به همین دلیل ممکن است در دوره‌ای که قیمت جهانی طلا کاهش پیدا می‌کند، افزایش نرخ ارز در بازار داخلی بخشی از این افت را جبران کند یا حتی باعث رشد قیمت ریالی طلا شود. در مقابل، اگر نرخ ارز نیز کاهش یابد، اثر نزولی افت اونس می‌تواند در بازار داخلی پررنگ‌تر شود.
بنابراین برای تحلیل روند قیمت طلا در ایران باید تغییرات اونس جهانی و نرخ ارز را هم‌زمان بررسی کرد. اتکا به رکورد تاریخی یا افت ۳۰ درصدی بازار جهانی به‌تنهایی برای پیش‌بینی قیمت طلای داخلی کافی نیست.
آیا قیمت طلا دوباره افزایش پیدا می‌کند؟
بازار طلا پس از ثبت رکورد بیش از ۵۵۰۰ دلار، اکنون با مجموعه‌ای از عوامل متضاد روبه‌روست. خرید بانک‌های مرکزی و ورود سرمایه به صندوق‌های طلا همچنان از تقاضا حمایت می‌کند، اما نرخ بهره بالا، تقویت دلار و کاهش بخشی از تقاضای مصرفی می‌تواند مانع رشد سریع قیمت شود.
پیش‌بینی تحلیلگران برای سال ۲۰۲۷ اندکی افزایش یافته، اما این موضوع به معنای قطعی بودن بازگشت قیمت‌ها نیست. مسیر آینده طلا به تحولات سیاست پولی آمریکا، وضعیت اقتصاد جهانی، نرخ ارز، خرید بانک‌های مرکزی و میزان ریسک‌های سیاسی و مالی بستگی دارد. از این رو، افت اخیر را باید بخشی از نوسانات بازار جهانی دانست و نه به‌تنهایی نشانه‌ای قطعی از پایان روند بلندمدت طلا.
آوا رحمتی
نویسنده و خبرنگار حوزه اجتماعی
آوا رحمتی، روزنامه‌نگار و نویسنده حوزه اجتماعی، فعالیت حرفه‌ای خود را با تمرکز بر موضوعات اجتماعی و حقوقی آغاز کرده است. علاقه او به بررسی مسائل جامعه و روایت دغدغه‌های شهروندان، مسیر کاری‌اش را به سمت تولید محتوای تحلیلی و گزارش‌های اجتماعی هدایت کرده است.
او پس از فارغ‌التحصیلی در رشته حقوق، از سال ۱۳۹۷ با نگارش مقالات تحلیلی برای رسانه‌های خبری فعالیت خود را آغاز کرد و در ادامه با حضور در حوزه خبرنگاری میدانی، تجربه بیشتری در پوشش مسائل اجتماعی و تهیه گزارش‌های تحقیقی به دست آورد.
رحمتی در حال حاضر به عنوان دبیر بخش اجتماعی و گزارش‌های تحقیقی یک مجله خبری فعالیت می‌کند و موضوعات مرتبط با جامعه، حقوق شهروندی و مسائل کمتر دیده‌شده اجتماعی را دنبال می‌کند.
رویکرد حرفه‌ای او بر شنیدن روایت‌های مختلف، توجه به گروه‌های کمتر شنیده‌شده جامعه و ارائه گزارش‌هایی دقیق و مسئولانه درباره مسائل اجتماعی است.
