آخرین ویرایش در 20 دقیقه ago توسط آوا رحمتی
نتایج دو کارآزمایی بالینی در مرحله سوم نشان می‌دهد داروی آزمایشی کاهش وزن «رتاتروتاید» می‌تواند علاوه بر کاهش قابل‌توجه وزن، به تسکین درد و بهبود عملکرد حرکتی زانو در افراد مبتلا به آرتروز و اضافه‌وزن کمک کند. بر اساس این یافته‌ها، حدود دو سوم شرکت‌کنندگانی که این دارو را دریافت کردند، کاهش دست‌کم ۵۰ درصدی درد زانو را تجربه کردند.
این پژوهش‌ها که با مشارکت بیش از هزار نفر انجام شده‌اند، توجه محققان را به ارتباط میان کاهش وزن و بهبود علائم آرتروز جلب کرده‌اند. با این حال، رتاتروتاید هنوز دارویی آزمایشی است و برای استفاده عمومی به تأیید نهادهای نظارتی نرسیده است.
رتاتروتاید چگونه به کاهش درد آرتروز زانو کمک می‌کند؟
رتاتروتاید (Retatrutide) یک داروی تزریقی آزمایشی برای کاهش وزن است که با تأثیر بر سه مسیر هورمونی مرتبط با اشتها و سوخت‌وساز بدن عمل می‌کند. این دارو گیرنده‌های سه هورمون GIP، GLP-1 و گلوکاگون را هدف قرار می‌دهد و از این نظر با داروهایی مانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید تفاوت دارد.
کاهش وزن می‌تواند فشار مکانیکی واردشده به مفصل زانو را کمتر کند. این موضوع برای افراد مبتلا به آرتروز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اضافه‌وزن یکی از عواملی است که می‌تواند فشار واردشده به مفاصل تحمل‌کننده وزن بدن را افزایش دهد و درد و محدودیت حرکتی را تشدید کند.
به گفته توماس اشنایزر، پژوهشگر ارشد این مطالعات از دانشگاه نورث‌وسترن، کاهش قابل‌توجه وزن در افراد دارای اضافه‌وزن و مبتلا به آرتروز زانو می‌تواند به کاهش درد و بهبود توانایی انجام فعالیت‌های روزمره کمک کند.
نتایج دو مطالعه بالینی درباره تأثیر رتاتروتاید بر درد زانو چه بود؟
در این پژوهش، داده‌های دو کارآزمایی بالینی مرحله سوم با مجموع ۱۰۱۹ شرکت‌کننده بررسی شد. افراد حاضر در مطالعات به آرتروز دردناک زانو مبتلا بودند و شاخص توده بدنی آن‌ها حداقل ۲۷ بود. هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان به دیابت مبتلا نبودند.
شرکت‌کنندگان به‌صورت تصادفی در گروه‌های دریافت‌کننده رتاتروتاید یا دارونما قرار گرفتند. نتایج نشان داد حدود ۶۳ تا ۷۰ درصد از افرادی که رتاتروتاید دریافت کرده بودند، کاهش حداقل ۵۰ درصدی درد زانو را تجربه کردند؛ در حالی که این میزان در گروه دارونما حدود ۳۸ درصد بود.
بهبود عملکرد حرکتی زانو نیز در گروه دریافت‌کننده دارو بیشتر گزارش شد. حدود ۶۴ تا ۶۵ درصد از این افراد بهبود دست‌کم ۵۰ درصدی عملکرد زانو داشتند، در حالی که این رقم در گروه دارونما حدود ۳۳ درصد بود.
یکی دیگر از یافته‌های مهم پژوهش، میزان کاهش وزن شرکت‌کنندگان بود. در یکی از مطالعات، میانگین کاهش وزن در گروه‌های دریافت‌کننده دوزهای بالاتر دارو به حدود ۲۰ تا ۲۳.۷ درصد وزن اولیه رسید؛ در حالی که کاهش وزن گروه دارونما بسیار کمتر بود.
رتاتروتاید چه تفاوتی با داروهای دیگر کاهش وزن دارد؟
بسیاری از داروهای جدید کاهش وزن با اثرگذاری بر مسیرهای هورمونی تنظیم‌کننده اشتها و قند خون عمل می‌کنند. برای مثال، سماگلوتاید عمدتاً گیرنده GLP-1 را هدف قرار می‌دهد و تیرزپاتاید بر گیرنده‌های GIP و GLP-1 اثر می‌گذارد.
رتاتروتاید با فعال‌سازی هم‌زمان سه گیرنده GIP، GLP-1 و گلوکاگون، سازوکار متفاوتی دارد. این ویژگی می‌تواند در کاهش وزن قابل‌توجه آن نقش داشته باشد و به همین دلیل، پژوهشگران در حال بررسی کاربردهای احتمالی این دارو فراتر از درمان چاقی هستند.
با این حال، نتایج مطالعات فعلی به این معنا نیست که رتاتروتاید مستقیماً غضروف زانو را ترمیم می‌کند یا می‌تواند آرتروز را از بین ببرد. یکی از توضیحات اصلی برای کاهش درد، کم‌شدن فشار واردشده به مفصل در پی کاهش وزن است. احتمال نقش‌آفرینی مسیرهای التهابی نیز مطرح شده، اما برای روشن‌شدن این سازوکار به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
عوارض جانبی رتاتروتاید چه بوده است؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، مصرف رتاتروتاید در مطالعات با عوارض جانبی همراه بوده است. شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده به دستگاه گوارش مربوط می‌شدند و شامل موارد زیر بودند:
- حالت تهوع
- اسهال
- یبوست
بر اساس گزارش منتشرشده از این مطالعات، حدود ۴ تا ۸ درصد از شرکت‌کنندگان، بسته به دوز مصرفی، به دلیل عوارض گوارشی ناچار به قطع دارو شدند. همچنین در مقاله علمی منتشرشده در مجله نیوانگلند ژورنال آو مدیسین، میزان عوارض جدی در گروه دریافت‌کننده رتاتروتاید بیشتر از گروه دارونما گزارش شده است.
بنابراین، ارزیابی فواید دارو باید در کنار بررسی عوارض احتمالی و شرایط سلامت افراد انجام شود.
آیا رتاتروتاید می‌تواند جایگزین درمان‌های آرتروز زانو شود؟
پاسخ این پرسش هنوز مشخص نیست. مطالعات انجام‌شده نشان داده‌اند که کاهش وزن قابل‌توجه می‌تواند با کاهش درد و بهبود عملکرد زانو همراه باشد، اما هنوز شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد رتاتروتاید روند تخریب مفصل را متوقف می‌کند یا نیاز به جراحی تعویض مفصل زانو را کاهش می‌دهد.
پژوهشگران قصد دارند در مطالعات آینده بررسی کنند که آیا کاهش وزن حاصل از مصرف این دارو می‌تواند پیشرفت آرتروز را کند کرده و در نهایت نیاز برخی بیماران به جراحی را به تعویق بیندازد یا خیر. همچنین مشخص نیست که این دارو برای افراد مبتلا به آرتروز که اضافه‌وزن ندارند نیز اثر مشابهی داشته باشد.
در حال حاضر، اصلاح رژیم غذایی، فعالیت بدنی متناسب با شرایط بیمار و مدیریت وزن همچنان از اقدامات مهم در کنترل آرتروز زانو به شمار می‌روند.
رتاتروتاید هنوز داروی تأییدشده برای درمان آرتروز نیست
نتایج دو مطالعه مرحله سوم، چشم‌انداز تازه‌ای درباره ارتباط درمان چاقی و کاهش درد آرتروز زانو ایجاد کرده است؛ اما نباید این یافته‌ها را به‌معنای تأیید نهایی رتاتروتاید برای درمان آرتروز یا توصیه به مصرف آن دانست.
این دارو هنوز به تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا نرسیده و ایمنی و اثربخشی آن برای کاربردهای مختلف همچنان در حال بررسی است. کارآزمایی‌های مورد بررسی نیز با حمایت مالی شرکت داروسازی الای لیلی، توسعه‌دهنده دارو، انجام شده‌اند.
در نتیجه، اگرچه کاهش وزن می‌تواند برای بسیاری از افراد مبتلا به آرتروز زانو مفید باشد، استفاده از داروهای آزمایشی باید صرفاً در چارچوب مطالعات بالینی و تحت نظارت متخصصان انجام شود.
آوا رحمتی
نویسنده و خبرنگار حوزه اجتماعی
آوا رحمتی، روزنامه‌نگار و نویسنده حوزه اجتماعی، فعالیت حرفه‌ای خود را با تمرکز بر موضوعات اجتماعی و حقوقی آغاز کرده است. علاقه او به بررسی مسائل جامعه و روایت دغدغه‌های شهروندان، مسیر کاری‌اش را به سمت تولید محتوای تحلیلی و گزارش‌های اجتماعی هدایت کرده است.
او پس از فارغ‌التحصیلی در رشته حقوق، از سال ۱۳۹۷ با نگارش مقالات تحلیلی برای رسانه‌های خبری فعالیت خود را آغاز کرد و در ادامه با حضور در حوزه خبرنگاری میدانی، تجربه بیشتری در پوشش مسائل اجتماعی و تهیه گزارش‌های تحقیقی به دست آورد.
رحمتی در حال حاضر به عنوان دبیر بخش اجتماعی و گزارش‌های تحقیقی یک مجله خبری فعالیت می‌کند و موضوعات مرتبط با جامعه، حقوق شهروندی و مسائل کمتر دیده‌شده اجتماعی را دنبال می‌کند.
رویکرد حرفه‌ای او بر شنیدن روایت‌های مختلف، توجه به گروه‌های کمتر شنیده‌شده جامعه و ارائه گزارش‌هایی دقیق و مسئولانه درباره مسائل اجتماعی است.
