آخرین ویرایش در 32 دقیقه ago توسط آوا رحمتی
نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد واکسن آنفلوانزا با دوز بالا ممکن است علاوه بر محافظت در برابر ابتلا به آنفلوانزا، با کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر در سالمندان نیز ارتباط داشته باشد. پژوهشگران مرکز علوم بهداشت دانشگاه تگزاس در هیوستون با بررسی اطلاعات سلامت نزدیک به ۱۶۵ هزار فرد ۶۵ ساله و بالاتر دریافتند افرادی که واکسن آنفلوانزای با دوز بالا دریافت کردهاند، در مقایسه با دریافتکنندگان واکسن استاندارد، کمتر در معرض تشخیص آلزایمر قرار داشتهاند.
بر اساس گزارش منتشرشده از این پژوهش، واکسن آنفلوانزا با دوز بالا با کاهش حدود ۲۲ درصدی خطر آلزایمر در مقایسه با نوع استاندارد ارتباط داشته است. همچنین در کنار یافتههای مطالعات قبلی، کاهش خطر مرتبط با واکسیناسیون آنفلوانزا در مقایسه با افراد واکسینهنشده به حدود ۵۵ درصد میرسد.
با وجود اهمیت این نتایج، محققان تأکید میکنند که این مطالعه ارتباط میان واکسیناسیون و کاهش خطر آلزایمر را نشان میدهد و بهتنهایی ثابت نمیکند که واکسن آنفلوانزا از بروز این بیماری جلوگیری میکند.
پژوهش جدید درباره ارتباط واکسن آنفلوانزا و آلزایمر چه میگوید؟
این پژوهش به سرپرستی محققان مرکز علوم بهداشت دانشگاه تگزاس در هیوستون انجام شده و نتایج آن در مجله علمی Neurology منتشر شده است.
پژوهشگران اطلاعات سلامت نزدیک به ۱۶۵ هزار فرد ۶۵ ساله و بالاتر را بررسی کردند. در این مطالعه، سوابق افرادی که واکسن آنفلوانزای با دوز بالا دریافت کرده بودند با افرادی مقایسه شد که واکسن استاندارد دریافت کرده بودند.
نتایج نشان داد دریافت واکسن با دوز بالا با خطر کمتر ابتلا به آلزایمر در دوره پیگیری ارتباط دارد. این ارتباط در میان زنان قویتر از مردان گزارش شده است.
نکته مهم این است که عدد ۵۵ درصد به معنای کاهش ۵۵ درصدی خطر آلزایمر در مقایسه مستقیم واکسن دوز بالا با واکسن استاندارد نیست. در گزارش پژوهش، کاهش خطر حدود ۲۲ درصدی در مقایسه دو نوع واکسن مطرح شده و رقم نزدیک به ۵۵ درصد در ارتباط با یافتههای قبلی درباره واکسیناسیون آنفلوانزا در مقایسه با افراد واکسینهنشده بیان شده است.

چرا واکسن آنفلوانزا با دوز بالا برای سالمندان استفاده میشود؟
با افزایش سن، عملکرد سیستم ایمنی بدن بهتدریج تغییر میکند و ممکن است پاسخ مناسبی به برخی عفونتها و واکسنها نداشته باشد. به همین دلیل، سالمندان در برابر عفونتهایی مانند آنفلوانزا آسیبپذیرتر هستند و احتمال بروز عوارض شدید بیماری در آنها افزایش پیدا میکند.
واکسن آنفلوانزای با دوز بالا با هدف تقویت پاسخ ایمنی در افراد مسن طراحی شده است. این واکسن در مقایسه با نوع استاندارد، مقدار بیشتری آنتیژن دارد و میتواند سیستم ایمنی را برای شناسایی ویروس تحریک کند.
در برخی کشورها، از جمله آمریکا، واکسنهای آنفلوانزای با دوز بالا برای افراد ۶۵ ساله و بالاتر در اولویت توصیههای واکسیناسیون قرار دارند. هدف اصلی از این توصیه، افزایش محافظت در برابر آنفلوانزا و عوارض احتمالی آن است؛ یافتههای مربوط به آلزایمر نیز موضوع تازهای برای تحقیقات بیشتر محسوب میشود.
چرا واکسن آنفلوانزا ممکن است با کاهش خطر آلزایمر ارتباط داشته باشد؟
محققان هنوز به پاسخ قطعی درباره سازوکار احتمالی این ارتباط نرسیدهاند، اما چند فرضیه در این زمینه مطرح شده است.
یکی از توضیحات احتمالی، نقش عفونتها و التهاب در سلامت مغز است. ابتلا به عفونتهای شدید میتواند واکنشهای التهابی گستردهای در بدن ایجاد کند. در افراد سالمند، چنین واکنشهایی ممکن است بر عملکرد مغز و وضعیت شناختی تأثیر بگذارند.
از این منظر، واکسیناسیون با کاهش احتمال ابتلا به آنفلوانزا و عوارض آن میتواند بهطور غیرمستقیم در حفظ سلامت عمومی و شناختی نقش داشته باشد.
فرضیه دیگر به تأثیر احتمالی واکسن بر تنظیم فعالیت سیستم ایمنی مربوط میشود. برخی پژوهشگران بررسی میکنند که آیا تحریک سیستم ایمنی از طریق واکسیناسیون میتواند بر فرایندهای التهابی مرتبط با بیماریهای تحلیلبرنده عصبی نیز اثر بگذارد یا خیر.
با این حال، هیچیک از این توضیحات هنوز بهعنوان سازوکار قطعی اثر واکسن آنفلوانزا بر بیماری آلزایمر تأیید نشده است.
آیا تأثیر واکسن آنفلوانزا بر آلزایمر در زنان بیشتر است؟
یکی از یافتههای قابل توجه پژوهش، تفاوت ارتباط مشاهدهشده میان زنان و مردان بود. دادهها نشان دادند ارتباط میان دریافت واکسن با دوز بالا و کاهش خطر آلزایمر در زنان قویتر بوده است.
این تفاوت میتواند زمینهای برای تحقیقات بعدی درباره نقش جنسیت، عملکرد سیستم ایمنی و عوامل زیستی در ارتباط میان واکسیناسیون و سلامت مغز فراهم کند.
البته نمیتوان از این نتیجهگیری کرد که واکسن فقط برای زنان اثر محافظتی دارد یا مردان از چنین مزیتی برخوردار نیستند. یافتههای پژوهش نشاندهنده تفاوت آماری در ارتباط مشاهدهشده است و برای درک علت آن به مطالعات بیشتری نیاز داریم.
آیا واکسن آنفلوانزا میتواند از بیماری آلزایمر جلوگیری کند؟
در حال حاضر شواهد موجود برای پاسخ قطعی به این پرسش کافی نیست. پژوهش مورد اشاره از نوع مطالعات مشاهدهای است؛ یعنی محققان سوابق سلامت افراد را بررسی کردهاند و دریافت واکسن را بهصورت تصادفی به گروهی از شرکتکنندگان اختصاص ندادهاند.
به همین دلیل، احتمال دارد عوامل دیگری مانند وضعیت سلامت عمومی، سبک زندگی، دسترسی به خدمات درمانی یا تفاوتهای جمعیتی نیز بر نتایج تأثیر گذاشته باشند.
از سوی دیگر، دوره پیگیری پژوهش حداکثر سه سال بوده است؛ در حالی که بیماری آلزایمر معمولاً طی سالهای طولانی شکل میگیرد و پیشرفت میکند. بنابراین، برای مشخص شدن اثر احتمالی واکسن بر روند طولانیمدت بیماری، به تحقیقات گستردهتر و مطالعات بالینی دقیقتر نیاز است.
در نتیجه، واکسن آنفلوانزا را نباید در حال حاضر بهعنوان یک روش اثباتشده برای پیشگیری از آلزایمر معرفی کرد. توصیه اصلی به سالمندان همچنان دریافت واکسن برای کاهش خطر ابتلا به آنفلوانزا و عوارض آن است.
جمعبندی؛ ارتباط واکسیناسیون آنفلوانزا و سلامت مغز نیازمند بررسی بیشتر است
پژوهش جدید دانشگاه علوم بهداشت تگزاس نشان میدهد واکسن آنفلوانزا با دوز بالا در افراد ۶۵ ساله و بالاتر با کاهش خطر ابتلا به آلزایمر در مقایسه با واکسن استاندارد ارتباط دارد. در این بررسی، کاهش خطر حدود ۲۲ درصدی در مقایسه دو نوع واکسن گزارش شده و ارتباط میان واکسیناسیون و کاهش خطر آلزایمر در مطالعات قبلی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
این یافتهها اهمیت بررسی نقش سیستم ایمنی و پیشگیری از عفونتها در سلامت مغز را بیشتر میکند؛ اما هنوز نمیتوان واکسن آنفلوانزا را درمان یا راهکار قطعی پیشگیری از آلزایمر دانست. برای رسیدن به چنین نتیجهای، پژوهشهای بیشتری لازم است.
آوا رحمتی
نویسنده و خبرنگار حوزه اجتماعی
آوا رحمتی، روزنامهنگار و نویسنده حوزه اجتماعی، فعالیت حرفهای خود را با تمرکز بر موضوعات اجتماعی و حقوقی آغاز کرده است. علاقه او به بررسی مسائل جامعه و روایت دغدغههای شهروندان، مسیر کاریاش را به سمت تولید محتوای تحلیلی و گزارشهای اجتماعی هدایت کرده است.
او پس از فارغالتحصیلی در رشته حقوق، از سال ۱۳۹۷ با نگارش مقالات تحلیلی برای رسانههای خبری فعالیت خود را آغاز کرد و در ادامه با حضور در حوزه خبرنگاری میدانی، تجربه بیشتری در پوشش مسائل اجتماعی و تهیه گزارشهای تحقیقی به دست آورد.
رحمتی در حال حاضر به عنوان دبیر بخش اجتماعی و گزارشهای تحقیقی یک مجله خبری فعالیت میکند و موضوعات مرتبط با جامعه، حقوق شهروندی و مسائل کمتر دیدهشده اجتماعی را دنبال میکند.
رویکرد حرفهای او بر شنیدن روایتهای مختلف، توجه به گروههای کمتر شنیدهشده جامعه و ارائه گزارشهایی دقیق و مسئولانه درباره مسائل اجتماعی است.
