کاهش مصرف قند هنگام مصرف آنتی‌بیوتیک می‌تواند از آسیب بیشتر به میکروبیوم روده جلوگیری کند

آخرین ویرایش در 9 ساعت ago توسط آوا رحمتی

آنتی‌بیوتیک‌ها از مهم‌ترین داروها برای مقابله با عفونت‌های باکتریایی هستند، اما اثر آنها تنها به باکتری‌های عامل بیماری محدود نمی‌شود و می‌تواند تعادل باکتری‌های مفید روده را نیز تغییر دهد. اکنون نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که مصرف زیاد قند و شیرینی در دوره درمان با آنتی‌بیوتیک ممکن است اختلال ایجادشده در میکروبیوم روده را تشدید کند.

این مطالعه که در مجله Nature منتشر شده، ارتباط میان رژیم غذایی، مصرف آنتی‌بیوتیک و تغییرات میکروبیوم روده را در بیماران تحت پیوند سلول‌های بنیادی خونساز بررسی کرده است. نتایج نشان می‌دهد افزایش مصرف قند در زمان مصرف آنتی‌بیوتیک با کاهش تنوع باکتری‌های روده و افزایش برخی باکتری‌های فرصت‌طلب همراه بوده است.

آنتی‌بیوتیک‌ها چگونه میکروبیوم روده را تغییر می‌دهند؟

روده انسان میزبان مجموعه بزرگی از باکتری‌ها و سایر میکروارگانیسم‌هاست که در هضم غذا، عملکرد سیستم ایمنی و حفظ تعادل محیط روده نقش دارند. آنتی‌بیوتیک‌ها برای از بین بردن باکتری‌های بیماری‌زا طراحی شده‌اند، اما ممکن است بخشی از باکتری‌های مفید و غیرمضر را نیز تحت تأثیر قرار دهند.

مطالعات پیشین نشان داده‌اند که مصرف آنتی‌بیوتیک می‌تواند به کاهش سریع تنوع باکتری‌های روده و تغییر ترکیب میکروبیوم منجر شود. شدت و مدت این تغییرات نیز به نوع آنتی‌بیوتیک و شرایط فرد بستگی دارد.

به همین دلیل، موضوع تغذیه در دوران مصرف آنتی‌بیوتیک اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا رژیم غذایی نیز یکی از عوامل مؤثر بر ترکیب و عملکرد میکروبیوم روده است.

مصرف قند چه ارتباطی با اختلال میکروبیوم دارد؟

پژوهش جدید Nature روی ۱۷۳ بیمار بستری‌شده مبتلا به سرطان‌های خون انجام شد که برای پیوند سلول‌های بنیادی تحت درمان قرار داشتند و آنتی‌بیوتیک دریافت می‌کردند. محققان اطلاعات مربوط به بیش از ۹۴۰۰ وعده غذایی را بررسی کردند و نمونه‌های میکروبیوم ۱۵۸ بیمار را در طول زمان مورد ارزیابی قرار دادند.

نتایج نشان داد در دوره‌ای که بیماران تحت تأثیر آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف قرار داشتند، افزایش مصرف شیرینی و قند با کاهش بیشتر تنوع میکروبیوم همراه بود.

بر اساس مدل آماری پژوهش، به ازای هر ۱۰۰ گرم افزایش مصرف شیرینی و قند، کاهش بیشتری در تنوع میکروبیوم مشاهده شد؛ در برخی تحلیل‌ها این کاهش حدود ۲۴ درصد برآورد شده است. این عدد مربوط به شرایط خاص جمعیت مورد مطالعه است و نباید به عنوان میزان قطعی کاهش تنوع میکروبیوم در تمام افراد در نظر گرفته شود.

باکتری انتروکوک در این پژوهش چه نقشی داشت؟

یکی از یافته‌های مهم مطالعه، افزایش باکتری Enterococcus در شرایط مصرف همزمان آنتی‌بیوتیک و قند بود.

انتروکوک می‌تواند به‌عنوان بخشی از میکروبیوم روده حضور داشته باشد، اما در شرایطی که تعادل طبیعی میکروبیوم برهم بخورد، برخی گونه‌های آن می‌توانند بیش از حد تکثیر شوند و به‌خصوص در بیماران دارای ضعف سیستم ایمنی، با عفونت‌های جدی ارتباط پیدا کنند.

محققان برای بررسی بیشتر این ارتباط، آزمایش‌هایی را روی موش‌ها نیز انجام دادند. در این آزمایش‌ها، مصرف ساکاروز همراه با آنتی‌بیوتیک باعث افزایش و طولانی‌تر شدن رشد انتروکوک در روده شد، در حالی که مصرف قند بدون آنتی‌بیوتیک چنین اثری را نشان نداد.

این یافته به این احتمال قوت می‌دهد که ترکیب مصرف آنتی‌بیوتیک و رژیم غذایی پرقند می‌تواند شرایط متفاوتی نسبت به مصرف هرکدام از آنها به تنهایی در روده ایجاد کند.

آیا هنگام مصرف آنتی‌بیوتیک باید قند را کاملاً حذف کرد؟

خیر. نتایج این پژوهش به معنی آن نیست که همه افرادی که آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنند باید قند را به‌طور کامل از رژیم غذایی خود حذف کنند.

خود پژوهشگران نیز تأکید کرده‌اند که برای ارائه چنین توصیه‌ای به تمام مصرف‌کنندگان آنتی‌بیوتیک هنوز شواهد کافی وجود ندارد. جمعیت مورد مطالعه عمدتاً شامل بیمارانی بود که سرطان‌های خون داشتند و تحت پیوند سلول‌های بنیادی و درمان‌های سنگین قرار گرفته بودند؛ بنابراین شرایط آنها با یک فرد سالم که برای یک عفونت معمولی آنتی‌بیوتیک دریافت می‌کند تفاوت زیادی دارد.

با این حال، کاهش مصرف خوراکی‌های بسیار شیرین در دوران درمان می‌تواند یک انتخاب غذایی منطقی باشد، به‌خصوص اگر فرد پیش از این مقدار زیادی شیرینی، نوشیدنی شیرین یا خوراکی‌های حاوی قند افزوده مصرف می‌کرده است.

هنگام مصرف آنتی‌بیوتیک چه خوراکی‌هایی را کمتر مصرف کنیم؟

بر اساس یافته‌های این مطالعه، تمرکز اصلی بر قندهای ساده و خوراکی‌های شیرین است، نه حذف تمام منابع کربوهیدرات از رژیم غذایی.

در دوره درمان می‌توان مصرف موارد زیر را محدود کرد:

• نوشیدنی‌های شیرین و نوشابه‌ها
• شیرینی، کیک و کلوچه‌های پرقند
• شکلات و انواع دسرهای شیرین
• نوشیدنی‌های ورزشی و برخی مکمل‌های غذایی پرقند
• خوراکی‌های فرآوری‌شده‌ای که مقدار زیادی قند افزوده دارند

در مقابل، داشتن یک رژیم غذایی متعادل و استفاده از مواد غذایی متنوع می‌تواند به تأمین نیازهای بدن در دوره بیماری کمک کند. مؤسسه ملی سلامت آمریکا نیز بر اهمیت رژیم غذایی حاوی فیبر و محدود کردن غذاهای پرقند و بسیار فرآوری‌شده برای حمایت از میکروبیوم تأکید کرده است.

آیا پروبیوتیک‌ها می‌توانند اثر آنتی‌بیوتیک را جبران کنند؟

یکی از تصورات رایج این است که مصرف پروبیوتیک‌ها می‌تواند به‌طور قطعی آسیب ناشی از آنتی‌بیوتیک را جبران کند. اما شواهد موجود چنین نتیجه قطعی‌ای را تأیید نمی‌کند.

در پژوهش جدید نیز محققان تأکید کرده‌اند که هنوز شواهد محکمی برای اینکه پروبیوتیک‌ها بتوانند تنوع میکروبیوم را در این شرایط حفظ یا به‌طور کامل بازیابی کنند، وجود ندارد. بنابراین مصرف خودسرانه مکمل‌های پروبیوتیک نیز لزوماً راه‌حل قطعی برای بازگرداندن تعادل میکروبیوم نیست.

از طرف دیگر، نباید به دلیل نگرانی درباره میکروبیوم، مصرف آنتی‌بیوتیک تجویزشده توسط پزشک را قطع یا دوز آن را تغییر داد. آنتی‌بیوتیک باید دقیقاً مطابق دستور پزشک مصرف شود.

کاهش قند در زمان مصرف آنتی‌بیوتیک چه پیامی دارد؟

نتایج این مطالعه یک نکته مهم را درباره ارتباط میان دارو، تغذیه و میکروبیوم روده مطرح می‌کند. آنتی‌بیوتیک به‌تنهایی می‌تواند تعادل باکتری‌های روده را تغییر دهد و یافته‌های جدید نشان می‌دهد رژیم غذایی پرقند ممکن است این اختلال را تشدید کند.

با وجود این، هنوز برای تبدیل این یافته به یک دستورالعمل عمومی برای تمام افراد مصرف‌کننده آنتی‌بیوتیک به مطالعات بیشتری نیاز است. بنابراین بهترین رویکرد، مصرف صحیح آنتی‌بیوتیک طبق تجویز پزشک و در کنار آن، داشتن یک رژیم غذایی متعادل و پرهیز از مصرف بیش از حد قندهای افزوده است.

پژوهشگران نیز انجام مطالعات بالینی آینده را ضروری می‌دانند تا مشخص شود آیا کاهش مصرف قند در دوره درمان با آنتی‌بیوتیک واقعاً می‌تواند به بهبود پیامدهای بالینی بیماران کمک کند یا خیر.

اخرین اخبار جهان

نحوه درمان و علائم انواع بیماری های نشیمنگاهی

توسعه خدمات تخصصی و فوقتخصصی چشمپزشکی در اردبیل با تجهیزات پیشرفته

ریزش مو چرا اتفاق می‌افتد؟ راه‌های پیشگیری و نقش ویتامین‌ها در سلامت مو